Passiondale

We herinneren ons de 3de slag bij Ieper, de slag om en rond Passendale van juli tot november 1917. Er worden allerlei ceremonies en rituelen opgestart, schoon en sereen meestal. Maar,

  • zullen we ook horen over die incompetente officiers en legerleiding die al die soldaten hebben opge-offerd voor nul strategische winst.  Wie was verantwoordelijk voor die moorden?  Welke soort gedachten domineeerden toch boven dat slachtveld?
  • kunnen we het wat minder entertainment maken, en minder mooi?  Het was niet mooi en het hoeft niet geromantiseerd.  Het stonk en was lelijk – toon dat maar.
  • Waar zijn de getuigen van vandaag?  De slachtoffers van gelijkaardig geweld, vluchtelingen uit Afghanistan, Irak, Syrie,… met geheel gelijke verhalen van moord en brand.  Laat ze nu spreken, ons toespreken.
  • Waar blijven de verontschuldigingen of dank van leger en land aan vele onschuldige mensen die werden overgebracht uit Afrika om hier dan te vechten, voor een bol tabak en een slok rum, als kanonnenvlees geslachtofferd op de Vlaamse velden?
Advertisements
Posted in Uncategorized | Leave a comment

Hip hip hoera

Vandaag 10 mei 2017 is het de verjaardag van Boeddha.  Wel, zo ongeveer.  Dat valt samen met de naamdag van de H. Pater Damiaan, onze Jozef De Veuster op de heiligenkalender.  Daarom hebben we het vandaag, lieve mensen, over…  het offer.

Bij elke mis is er de offerande in de katholieke kerk, voor de communie.  Offer als gave wellicht. We zijn niet gemaakt om te lijden.  Maar het kan veel grimmiger worden, zoals wat we vieren (bij de Islam) als het offerfeest.  Dan herdenken we hoe  Abraham zijn zoon wilde offeren, als het ultieme verbond met de enige God – wij zijn gehoorzaam en Hij zorgt voor ons.  Gehoorzaamheid doorheen alles, doorheen het lijden en het persoonlijke welzijn, omdat we in God geloven.  Credo quia absurdum.  Het offer, zoals in die film van Andrei Tarkovsky uit 1986.  Moeder Theresa zou gezegd hebben dat als een offer echt is, het pijn moet doen, het moet kwetsen.  Je leven geven bijvoorbeeld, of je welzijn, je geluk, je gezondheid opofferen voor een groter doel, een grotere waarheid, een geloof.  Sacreficium betekent, iets heilig maken.  Maar onder en boven dat offeren, staat het luisteren, de gehoorzaamheid – te doen waaraan je hart zich heeft gehecht.  Luister Israel.  Beheers je ego, zeggen de katholieken.

Boeddha heeft zich expliciet uitgesproken tegen zulke offers.  Ook gehoorzaamheid is geen belangrijk principe, je moet vooral naar jezelf luisteren en eventueel aan bepaalde regels van een meester vasthouden.  Je moet luisteren, maar niet naar een god, maar naar je eigen bestemming.  Bij boeddhisten gaat het om de eigen weg vinden naar vrijheid en rust, zelfontplooiing… en daarop volgt geen communie, maar een egotrip naar Verlichting.

En  nu, ongelovigen, waar luisteren wij naar?   Het is moeilijk hoorbaar, maar zou er geen absolute moraal zijn, gedeeld?  En absolute schoonheid, wat denken de moeite waard maakt?  Jozef De Veuster was vooral niet gehoorzaam, en hij luisterde te weinig naar zijn oversten.  Wou hij een held zijn misschien?  Hij was zeker geen boeddhist, maar een van zijn beste vrienden daar op Molokai was Dr. Masasao Goto, boeddhist en pionier van de behandeling van melaatsheid in Japan – dienstbaar gewijd aan de verzorging van arme melaatsen ver van de eigen wereld, om hun lijden te verzachten.

Posted in Uncategorized | Leave a comment

most important physics experiments

Here is my list of crucial physics experiments to be discussed in the street.  I try to avoid to list those experiments which are “just” observations; i want experiments that really involve a particular pre-thought and human-made set-up or manipulation in a reproducible lab-experiment.  Also i am not listing discoveries, applications or measurements, but again i restrict myself to specific original realizations.  Of course there do remain some vague boundaries and intersections between all those.

– Newton’s bucket, argument for absolute space

– Double split exp (both of Young and of Davisson-Germer), for wave-particle aspects

– Black-body radiation, and Photo-electric effect showing quantization

– Oersted and Faraday, about EM induction and Maxwell III, IV.

– Brownian motion, e.g. by Perrin determining the Avogadro number for the atomic hypothesis and checking the Einstein relation representing fluctuation-dissipaton relations.

– free fall, equivalence of inertial and gravitational mass

– finite speed of light and Michelson-Morley experiment, no ether

– Violation of Bell inequalities, nonlocality, entanglement over big distance

– superconductivity (Kamerlingh Onnes), and Bose-Einstein condensation – quantum phase transitions

– Atomic structure (Rutherford) and Nuclear chain reaction (Fermi)

– Lamb shift, Casimir effect, vacuum polarization

– Aharonov-Bohm effects and Hall effects (from classical to fractional/integer): topology in physics


							
Posted in Uncategorized | Leave a comment

De grote stilte

Grote vragen worden besproken in een ontspannen sfeer.  Er hoeven niet direct grote antwoorden te volgen.  Waarom is er iets, eerder dan niets ?  Kan er bewustzijn ontstaan uit een materiele wereld ?  Hoe is het leven zelf ontstaan ?  En dan is er deze : waarom is het zo stil ?

Het was de vraag die Enrico Fermi, een erg goede Italiaanse fysicus, stelde aan zijn tafelgenoten in 1950. Ik vermoed dat het na de maatlijd was, bij een lekkere espresso, misschien zelfs met zicht op de oneindige oceaan.  Waarom horen we niets van buitenaards leven ?  Als er zoveel sterrenstelsels zijn, sinds zo lang, met zoveel sterren en planeten daarrond, en als daar dan aard-achtigen bij zitten, met mogelijks leven – waarom horen we daar dan niets van ?  Waar is iedereen ?

Die vraag kwam vandaag weer op bij de ontdekking van 7 zusters van onze aarde, iets met Trappist-1, eerst op het spoor gekomen via een Chileense telescoop bestuurd door astronomen in Luik.  Enfin, het doet er niet toe, maar de vraag luidt weer luider, waarom is het zo stil ?  Nu we meer en meer exoplaneten leren kennen, en we leren dat er zoveel aard-achtigen zijn, waarom is er dan niet ergens een teken van leven ?  Er moeten misschien wel levensvormen zijn, daar ergens, die ons eigenlijk al lang moeten gezien hebben, die ons zouden contacteren.  Waarom zouden er geen hoog technologische samenlevingen zijn, daar, en die zouden ons toch al lang kunnen bezocht hebben ? Waar blijven ze dan toch?

Er zijn vele antwoorden geformuleerd op deze Fermi-paradox.  Er zijn kansberekeningen gemaakt, en we duizelen bij de vele onzekerheden.  We weten het natuurlijk niet, en bovendien, wat weten we van het leven ?  Maar misschien is er een zeer voor de hand liggende verklaring.  Levensvormen die in staat zijn om verre ruimtereizen te maken en hoog-technologisch zijn, hebben ook de mogelijkheid om zichzelf uit te roeien, zichzelf dus te vernietigen.  En dat hebben ze dus gedaan.  Hoe stiller het is, hoe erger onze toekomst wel lijkt.

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Colloque Science et Religion, Centre Laïque Enghien-Silly, 15 octobre 2016.

chrmaescolloqenghien

Dat is de pdf van mijn bijdrage aan een colloquium over wetenschappen en godsdienst. Ik wou vooral niet de platgetreden paden bewandelen, met de standaard weg-en-weer argumenten tussen vrijzinnigen en katholieken, waarin godsdiensten ofwel als idioot, of als onafhankelijk en complementair, of als concorderend met de wetenschappen worden afgeschilderd.  Ik probeer een derde weg, zonder veel talent voor religiositeit, maar ik wil ook graag een zekere naiviteit en arrogantie van zogenaamde wetenschappelijkheid vermijden.  We gaan die derde weg, een hobbelig landweggetje, een post-materialisme noemen.

Wel, het gaat uiteindelijk over een gezonde rationaliteit die volgt wanneer innerlijkheid en mentale fenomenen zoals in het bewustzijn gezien worden als (voorlopig zeer geheimzinnig) deel van de natuur, ook al zijn die processen niet geheel objectiveerbaar of algemeen toegankelijk zoals we dat gewoon zijn in de fysica.  Met oude woorden, ik geloof dus in een niet-materiele ziel, een onfysisch ding, zonder daar specifieke godsdienstige betekenis aan te hechten.  Als je nu ook gelooft in een absolute moraal, in een absolute schoonheid en in een absolute rede, tja dan gaan de bloemen bloeien.

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Hier zijn draken

Mijn wapenbroeder van 15 jaar geleden, Olle Häggström heeft een boek geschreven.  Het is in het Engels,  Here Be Dragons, Science, Technology and the Future of Humanity.

Kijk maar op https://global.oup.com/academic/product/here-be-dragons-9780198723547?cc=be&lang=en&

Het is uit zijn ziel gegroeid, na veel ervaring en nadenken, en met de ambitie om mensen mee te krijgen in een grotere bezorgdheid voor het overleven van onze soort.  De hoofdvraag is welke de mogelijke wetenschappelijke of technologische terreinen zijn waar we misschien beter  voorlopig wegblijven.  Het romantische beeld van altijd voortschrijdende kennis omwille van het weten en begrijpen heeft ongetwijfeld nog grote waarde, maar is het ook niet onze verantwoordelijkheid om dat aan te vullen met voorzichtig wegsturen van levensgevaarlijke paden.  Kinderen als we zijn, geef je beter geen gevaarlijk mes in de handen.  Dat zijn dikwijls expliciete gevarenzones zoals bij de studies van bepaalde virussen, maar dat kunnen ook aspecten zijn van moderne technologie  waarvan we ons luidop willen afvragen hoe menselijk ze wel zijn – denk maar aan transhumanisme. Dat wordt wellicht een lange discussie, want zoveel dat goed is, kan ook voor kwaad worden gebruikt.  En hoe zou het ooit mogelijk zijn om bepaalde technologie te stoppen, zo je dat al zou willen?

Olle besteed er zijn boek aan, om enige klaarheid in die moeilijke kwesties te brengen.  En zoals ik hem ken  als redelijk en logisch denkend mens, weet hij ook wel hoe de mens dikwjls in elkaar steekt, goed en kwaad op een hoopje.  De draken zijn ook mensen.  Je ziet ze in commissies of in beleidsvergaderingen vurige slogans spuwen  over excellentie in onderzoek als het enige criterium.  Meestal zit er ofwel een conservatieve agenda ofwel een onverantwoordelijke houding achter.  Ondertussen weten ze meestal niet wat daarmee bedoeld wordt, met excellent onderzoek, noch als er moet vergeleken worden tussen verschillendebestaande domeinen, noch wanneer er nieuwe domeinen ge-opend worden.  Tenslotte moet er geoordeeld worden met verstand en met liefde, met visie voor een goede toekomst, en dat vraagt ook een subjectieve invulling.  Dat laat je dus niet over aan draken of zombies, want die lezen geen romans.

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Utopia

En de prijs voor de slechtste tentoonstelling van dit jaar gaat naar….. Utopia, het grote project van Museum M in Leuven, een ontgoocheling ja.  Utopia trekt nochtans volk, man – gisteren was het aanschuiven, en dan zijn de audio-dingetjes natuurlijk op en moet je daar weer wachten.  Maar soit, we moeten geduld hebben (en goede armspieren, want dat audio-dingetje moet je dus de hele tijd van je bezoek aan je oor omhoog houden  – leve de hoofdtelefoon!). Utopia dus, wat hebben we gezien?  Wel, mooie oude boeken en kaarten en tapijten en schilderijen van in de tijd. Het was Utopia als reisverhaal, als exotisme.  Sober en goed, maar wat hebben we allemaal niet gezien?

  • Politieke filosofie (zowat het thema bij uitstek van Thomas Moore’s boek): hoe politieke fantasieen de wereld hebben veroverd. Van Marxisme tot Trumpisme, en hoe we vandaag de utopie van de perfecte democratie beleven.
  • Psychologie: over immer geluk en bevrediging, en de utopie van het perfecte leven.
  • Wetenschappelijk: hoe de utopie van het atoomtijdperk (kernenergie en modern leven dankzij de altijd groeiende technologie) samenviel met de expansie van de westerse economie.
  • Medisch: de utopie van het altijd gezonder lichaam, het nooit ouder worden, dat pilletjes en kuren ons kunnen genezen van de ergste kwalen.

En vooral, de utopie dat we bijna alles kennen en kunnen, als de anderen nu toch maar eens een inspanning deden. De utopie van de redelijkheid.  Ach, er is oneindig veel hoop, maar niet voor ons.

 

Posted in Uncategorized | Leave a comment